Đồng Nhân Dân tệ mất giá, kinh tế Việt Nam có thoát khỏi sự “liên lụy”?

 

Nền kinh tế thế giới đã có những ngày đầu tuần đầy chấn động khi ngay trong ngày giao dịch mở đầu tuần (thứ Hai, ngày 5/8/2019), Bắc Kinh đã cho phép đồng nhân dân tệ ()NDT mất giá 2%, xuống ngưỡng trên 7 NDT/USD, mức yếu nhất của đồng nội tệ Trung Quốc trong 11 năm kể từ ngày 9/5/2008.

Trung Quốc sẵn sàng dùng tiền tệ để trả đũa?

Điều này cũng đồng nghĩa với việc Trung Quốc đã cho phép NDT phá ngưỡng cản tâm lý mang tính nhạy cảm mà Ngân hàng Nhân Dân Trung Quốc (PBOC) luôn cố gắng giữ gìn ngay cả khi xung đột thương mại Mỹ-Trung bùng phát với đợt áp thuế đầu tiên của Mỹ vào tháng 6 năm ngoái. Chỉ trong buổi chiều ngày 5/8, tỷ giá NDT tại Trung Quốc đại lục dao động quanh ngưỡng 7,0304 NDT/USD, còn tại thị trường ngoài đại lục, tỷ giá này dao động quanh 7,0807 NDT/USD.

Theo AFP, giới phân tích tin rằng Bắc Kinh đã sẵn sàng sử dụng vũ khí tiền tệ để trả đũa Mỹ trong bối cảnh thương chiến không lối thoát, còn Hãng tin của Anh khẳng định chắc chắn rằng, việc NDT tụt giá được xem là một bước đi có chủ đích của Trung Quốc để chống lại ảnh hưởng của kế hoạch áp thuế quan 10% lên 300 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đột ngột công bố vào ngày 1/8, tức thứ Năm tuần trước. Ngay lập tức, chủ nhân Nhà Trắng đã có phản ứng. Vài giờ sau khi PBOC thả nổi đồng tiền, Donald Trump bắn lên Twitter cáo buộc: “Trung Quốc cho đồng tiền của mình rơi giá đến mức gần như thấp nhất lịch sử. Hành động này gọi là thao túng tiền tệ và sẽ làm cho Trung Quốc suy yếu nghiêm trọng hơn theo thời gian”. Tổng thống Mỹ cũng nhân cơ hội này một lần nữa thúc giục Cục Dự Trữ Liên bang FED giảm lãi suất chỉ đạo để cho đô la giảm theo. Trong khi đó, trong một động thái gần như ngay lập tức, Bộ Tài chính Mỹ đã tuyên bố theo sự ủy quyền của Tổng thống Donald Trump, Bộ trưởng Steven Mnuchin đã quyết định “Trung Quốc là nước thao túng tiền tệ”. Theo đó, ông Mnuchin sẽ tham vấn Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) để loại trừ ưu thế cạnh tranh không công bằng mà Trung Quốc nhận được từ việc phá giá đồng nội tệ.

Trước tình trạng đó, giới kinh doanh, đầu tư khắp thế giới đều phấp phỏng, không biết Trung Quốc sẽ cho phép tỉ giá đồng NDT lao xuống tới đâu để nhằm bù đắp cho những tổn thất từ sức ép lớn hơn đang đè nặng lên các nhà xuất khẩu của họ. Tuần trước, Donald Trump lên án Trung Quốc tìm mọi cách kéo dài thời gian đàm phán để chờ một chủ nhân mới tại Nhà Trắng sau năm 2020. Rất có thể vì vậy mà thay vì gây áp lực với Washington bằng cách ngưng mua công trái phiếu của Mỹ, Bắc Kinh thao túng tỷ giá đoái của đồng tiền quốc gia để duy trì xuất siêu.

Bất cập của “Vũ khí phá giá tiền tệ” của Bắc Kinh

Tuy vậy, vấn đề là vũ khí này cũng có giới hạn và lắm tác dụng ngược. Trả lời câu hỏi của RFI tiếng Pháp, giáo sư Nathalie Janson, ĐH Thương mại NEOMA, Paris giải thích: “Đây là dấu hiệu căng thẳng cao độ và trong bối cảnh không có đối thoại thật sự, Trung Quốc chỉ có tiền tệ để làm vũ khí. Nhưng vấn đề là phương tiện này có hiệu quả hay không, bởi vì không phải giảm giá đồng bạc là xuất khẩu gia tăng. Nhiều nước đã học được kinh nghiệm này. Không có gì bảo đảm là Trung Quốc sẽ thành công, nhưng Bắc Kinh chỉ có phương tiện này, trong cuộc chiến tranh thương mại, để hỗ trợ xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ”.

Trong bối cảnh không có đối thoại thật sự, Trung Quốc chỉ có tiền tệ để làm vũ khí.

Chiến lược tiền tệ của Trung Quốc còn một số điểm bất cập khác. Cho dù có phá giá “đồng NDT” đến đâu cũng không đủ bù đắp thiệt hại vì chiến tranh thương mại, chuyên gia Tao Wang của Ngân hàng Thụy Sĩ UBS cảnh báo. Mặt khác, tuy phá giá đồng NDT, song Trung Quốc không muốn kích hoạt một làn sóng rút vốn nước ngoài mạnh hơn nữa, gây thêm bất ổn kinh tế vĩ mô, đồng thời làm xói mòn dự trữ ngoại hối của nước này như đã từng diễn ra trong giai đoạn 2014- 2015. Vì thế, trong ngắn hạn, theo các chuyên gia, nhiều khả năng Trung Quốc sẽ sớm có các biện pháp nhằm ổn định lại tâm lý và làm “mềm” lại dao động của NDT.

Tuy vậy, việc tỷ giá NDT/USD bất ngờ xuyên qua mức 7 sẽ khiến đồng tiền của các thị trường mới nổi khác ít nhiều chịu áp lực. Chẳng hạn, cổ phiếu tại châu Á cũng giảm điểm với mức giảm sâu tại thị trường Hong Kong. Chỉ số Hang Seng của Hong Kong giảm 1,6%, chỉ số Shanghai Composite giảm 0,445 và chỉ số CSI300 giảm 0,5%.Chỉ số S&P 500 tương lai tăng 0,3% vào cuối ngày 6/8, sau khi giảm gần 2% đầu giờ sáng cùng ngày vì tuyên bố của Bộ Tài chính Mỹ. Chỉ số MSCI châu Á Thái Bình Dương cũng thu hẹp một nửa đà giảm, xuống còn 1%. Yên Nhật giảm 0,5%. Trái phiếu Mỹ quay đầu giảm giá sau khi lợi suất loại kỳ hạn 10 năm chạm đáy thấp nhất kể từ tháng 10/2016.

Tác động đến Việt Nam

Đối với Việt Nam, việc phá giá đồng NDT, chắc chắn sẽ tác động đến kinh tế và doanh nghiệp Việt Nam.

Minh họa của Khều (vietbao.vn)

Thứ nhất, theo các chuyên gia, nếu Trung Quốc chọn giải pháp tiếp tục phá giá NDT để trả đũa Mỹ, áp lực giảm giá lên VND sẽ tăng lên đáng kể, do hai nguyên nhân chính. Một là Ngân hàng Nhà nước (NHNN) sẽ phải chủ động hạ giá VND để tránh làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam đối với các quốc gia mới nổi khác. Hai là dòng vốn đầu tư có thể xuất hiện tình trạng rút lui khỏi các thị trường mới nổi do quan ngại suy thoái tại Trung Quốc do đó gây sức ép lên VND. Về phương diện này, thực tế cho thấy, tỷ giá VND/USD tính đến cuối tháng 7 gần như đi ngang so với cuối năm ngoái, nên Ngân hàng Nhà nước vẫn đang còn khá nhiều “dư địa” để điều hành trước diễn biến mới của đồng NDT. Đồng thời, dù có thể chịu sức ép giảm giá theo NDT nhưng Ngân hàng Nhà nước sẽ có các giải pháp điều hành, không thể để VND giảm giá quá sâu (trên 3%) nhằm tránh rủi ro bị Mỹ đưa từ danh sách những nước bị theo dõi, giám sát về thao túng tiền tệ sang danh sách những nước thao túng tiền tệ. Để làm được điều đó, Việt Nam càng phải kiên định chính sách về tỷ giá hối đoái như thời gian vừa qua. 

Tuy vậy, thứ hai, có một vấn đề khác đặt ra là lâu nay, quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc rất lớn, nên việc điều chỉnh tỷ giá của Trung Quốc sẽ tác động đáng kể đến thương mại hai nước và doanh nghiệp (DN). Việc để đồng NDT mất giá nhằm ứng phó với việc áp thuế của Mỹ đối với hàng hóa của Trung Quốc nhập khẩu vào Mỹ đương nhiên sẽ tạo sức ép cạnh tranh lớn hơn đối với hàng Việt. Điều này, một mặt, khiến nhiều mặt hàng nông sản như thanh long, xoài, chôm chôm, cá, tôm,… Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc chịu ảnh hưởng lớn. Lý do là khi Trung Quốc phá giá đồng NDT, giá hàng nhập khẩu vào nước họ sẽ trở nên đắt đỏ hơn, hàng xuất khẩu Việt Nam sang Trung Quốc cao hơn nên khó cạnh tranh hơn.

Tuy vậy, mặt khác, đồng NDT mất giá cũng giúp các mặt hàng công nghiệp Việt Nam như da giày, may mặc, ô tô thương mại, dược phẩm,… được lợi, do một tỉ lệ đáng kể nguyên vật liệu đầu vào cho chúng được nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ rẻ hơn. Thực tế, hiện nay hàng loạt mặt hàng của Trung Quốc rẻ hơn hàng Việt Nam khoảng 20%-40%. Giả dụ, khi đồng NDT của Trung Quốc mất giá hơn 5% so với đồng USD, trong khi đó đồng Việt Nam chỉ mất giá trên 1%, nghĩa là hàng Trung Quốc rẻ hơn hàng Việt Nam thêm 4% nhờ chênh tỉ giá. Nhờ đó, một đơn hàng nhập từ Trung Quốc nếu trước đây có giá 100 triệu đồng, giờ DN chỉ phải bỏ ra 96 triệu.

Nếu NDT tiếp tục giảm giá mạnh, khiến hàng hóa Trung Quốc rẻ hơn nữa, nhiều công ty Việt nhìn thấy biên lợi nhuận cao sẽ chuyển sang mua hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc để bán vào nội địa thay vì tập trung đầu tư máy móc, công nghệ để tạo ra tỉ lệ nội địa hóa tăng cao. Đồng thời, việc thương lái Việt Nam ồ ạt nhập khẩu hàng hóa, dẫn tới hàng hóa của các DN Việt gặp khó vì phải cạnh tranh với hàng giá rẻ Trung Quốc ngay trên sân nhà.

Tỷ giá Việt Nam Đồng – Nhân dân tệ xuống thấp sẽ khiến các DN Việt gặp khó vì phải cạnh tranh với hàng giá rẻ Trung Quốc ngay trên sân nhàcác DN Việt gặp khó vì phải cạnh tranh với hàng giá rẻ Trung Quốc ngay trên sân nhà

Việt Nam cần phải làm gì?

Đúng như tiến sỹ Cấn Văn Lực – Chuyên gia kinh tế – đã nói, chúng ta cần hết sức bình tĩnh và phải đánh giá tác động cả về mặt tâm lý của nhà đầu tư, người dân và DN Việt Nam trong bối cảnh có nhiều rủi ro như hiện nay. Từ đó, có những chính sách tốt hơn, truyền thông tốt hơn về vấn đề này. Trước hết, cần làm 3 việc: Đầu tiên, phối hợp chính sách, đặc biệt là chính sách tiền tệ và tài khóa phải làm chặt chẽ hơn, tốt hơn. Thứ hai, phải tăng cường truyền thông để trấn an tâm lý, bởi tâm lý về lạm phát, về tỷ giá của người dân tương đối nặng nề. Cuối cùng, cơ quan quản lý cần phải có thông điệp với thị trường, với người dân và DN vừa để trấn an vừa để đảm bảo tính ổn định của thị trường. Bên cạnh đó, NHNN cần theo dõi, phân tích đánh giá thị trường và tác động của biến động tỷ giá; điều hành tỷ giá bình thường và sớm có thông điệp đến thị trường để trấn an thị trường và sẵn sàng can thiệp thị trường ngoại hối khi cần thiết. Trong bối cảnh quan hệ cung cầu ngoại tệ ổn định, tiềm lực dự trữ ngoại hối, Ngân hàng Nhà nước có đủ công cụ để can thiệp thị trường và ổn định tỷ giá trước mắt và thời gian tới. Đồng thời, các DN cần hết sức bình tĩnh và đánh giá kỹ hơn tác động của chiến tranh thương mại và các rủi ro thương mại khác tác động đến ngành nghề kinh doanh và DN mình để có giải pháp cụ thể. Chú trọng hơn công cụ quản lý rủi ro, trong đó có rủi ro về tài chính, về tỷ giá, lãi suất,… Đáng chú ý là các công cụ này hiện nay hầu hết các ngân hàng thương mại đều có. Do đó, cần sự phối hợp giữa các ngân hàng thương mại với DN để kiểm soát rủi ro về lãi suất với tỷ giá tốt hơn./.

Lưu Ngọc Trịnh (tổng hợp)

Lượt xem 127

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.